Spis treści
Idea jest prosta: udział polskich małych firm w realizacji inwestycji publicznych powinien się zwiększyć. Ma w tym pomóc narzędzie pozwalające ustalić, jaka część wydatkowanych środków pozostanie w krajowej gospodarce.
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Agnieszka Majewska zaproponowała zmiany w prawie, które umożliwiłyby szersze stosowanie kryteriów pozacenowych w zamówieniach publicznych.
– Najniższa cena zakupu stanowi jedynie część rzeczywistego kosztu zamówienia. O jego gospodarczym znaczeniu przesądzają również: trwałość dostarczonych rozwiązań, dostępność serwisu, bezpieczeństwo dostaw oraz wydatki ponoszone w kolejnych latach. Tymczasem obecne regulacje skłaniają osoby odpowiedzialne za zamówienia do wyboru rozwiązań najłatwiejszych do uzasadnienia podczas kontroli. Proponujemy stworzenie warunków prawnych pozwalających podejmować racjonalne decyzje zakupowe z uwzględnieniem pełnych kosztów i korzyści gospodarczych – wymienia Krzysztof Traczyk, Dyrektor Generalny Biura Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców.
zamówienia publiczne powinny brać pod uwagę koszt całego cyklu życia zamawianych produktów lub usług
Obok wspomnianej ceny zakupu zamówienia publiczne powinny, zdaniem Rzecznika MŚP, brać pod uwagę jakość, efekty środowiskowe oraz koszt całego cyklu życia zamawianych produktów i usług. Z perspektywy branży telekomunikacyjnej, trudno się z tym nie zgodzić. Postulowane rozwiązania zakładają również, że odpowiedzialność w przypadku, gdy określenie kryteriów oceny ofert rażąco narusza przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych, lub powoduje szkodę w finansach publicznych, zamawiający może zostać pociągnięty do odpowiedzialności. Także i to wychodzi naprzeciw postulatom niejednokrotnie zgłaszanym podczas konferencji i zjazdów naszej branży.
Zbieżna z nimi jest także koncepcja Wskaźnika Realnej Retencji Kapitału. Podobny był już nawet wyliczony na zlecenie Krajowej Izby Komunikacji Ethernetowej.
Wskaźnik retencji
Proponowany przez Rzecznika MŚP wskaźnik miałby charakter sprawozdawczy i służyłby ocenie długofalowych efektów realizowanych zamówień. Nie miałby przy tym wpływu na punktację ofert w postępowaniach prowadzonych na podstawie prawa zamówień publicznych. Takie rozwiązanie pozwoliłoby wprowadzić monitorowanie udziału udziału polskich firm bez naruszania z unijnych zasad.
W praktyce Wskaźnik Realnej Retencji Kapitału mógłby jednak działać edukacyjnie i zachęcić do szerszego stosowania dozwolonych rozwiązań. Warto przy tym nadmienić, że obecne przepisy przewidują możliwość uwzględniania przy zamówieniach publicznych efektów gospodarczych, a także społecznych i środowiskowych. Zdaniem przedstawicieli biura Rzecznika MŚP, obawa przed naruszeniem dyscypliny finansów publicznych sprzyja jednak wyborowi ofert opartych przede wszystkim na najniższej cenie.
w rekomendacjach wskazano również możliwość szerszego wykorzystania kryteriów związanych z kosztami eksploatacji, dostępnością części zamiennych, czasem reakcji serwisu oraz bezpieczeństwem cyfrowym
Wskaźnik umożliwiłby więc łatwiejszą, systemową ocenę wpływu każdego z zamówień publicznych na krajową gospodarkę i przełożyłby się na zmianę ciężaru ocen - z ceny jednostkowej na koszt ogólny. W przedstawionych rekomendacjach wskazano również możliwość szerszego wykorzystania kryteriów związanych z kosztami eksploatacji, dostępnością części zamiennych, czasem reakcji serwisu oraz bezpieczeństwem cyfrowym. Ich stosowanie mogłoby sprzyjać przedsiębiorstwom oferującym trwałe rozwiązania i stabilne łańcuchy dostaw, niezależnie od kraju pochodzenia wykonawcy.
Podstawą obliczania WRRK byłyby dane dotyczące przepływów finansowych, zatrudnienia i rozliczeń podatkowych, pozyskiwane między innymi z dokumentacji wykonawców oraz rejestrów publicznych.
KIKE było pierwsze
W tym kontekście warto przypomnieć dane z prezentacji Audytela na Konferencji KIKE w 2019 roku, z których jasno wynikało, że firmy zagraniczne zostawiają w Polsce kilkakrotnie mniej pieniędzy z każdej zarobionej, więc także i z każdej zainwestowanej w nie, złotówki. Oczywiście warto byłoby dziś powtórzyć te badania i uwspółcześnić wyliczenia.
włączenie telekomunikacji do dyskusji o local content wydaje się naturalne
Widać jednak jasno, że włączenie telekomunikacji do dyskusji o local content wydaje się naturalne. W branży tej akcent zbyt często przenoszony jest na ogólne deklaracje dotyczące udziału krajowych przedsiębiorstw i mniej uwagi zwracamy przez to na rzeczywiste przepływy kapitału. Sama polska siedziba lub nazwa przedsiębiorstwa daje ograniczoną wiedzę o gospodarczym znaczeniu kontraktu.
- Środki unijne na budowę nowych sieci światłowodowych w Polsce powinny trafić w większości do polskich firm i operatorów. Przekazanie całej telekomunikacji w ręce korporacji z obcym kapitałem zmniejsza bezpieczeństwo państwa - zaznacza Karol Skupień, prezes KIKE.
Swoją opinię na ten temat wyraził również prezes Pracodawców Pomorza oraz przewodniczący Zespołu Roboczego ds. Komponentu Krajowego przy Rzeczniku MŚP
- Nie wyobrażam sobie, aby firmy europejskie, które wygrywają przetargi w Polsce, brały podwykonawców z państw trzecich, bo jest taniej. To niedopuszczalne – stwierdził Tomasz Limon.
Tymczasem w ramach poprzednich Programów Operacyjnych Polska Cyfrowa do małych i średnich firm z czysto polskim kapitałem trafiło nieraz nie więcej niż 8 proc. środków.
Wsparcie dla inicjatywy
Wystąpienie Rzecznika MŚP zainicjowało międzyresortową dyskusję nad zmianami legislacyjnymi, opracowaniem praktycznych wytycznych dla zamawiających oraz stworzeniem jednolitej metodologii pomiaru udziału komponentu krajowego w wydatkach publicznych.
Warto zwrócić na to uwagę, a izby gospodarcze związane z telekomunikacją powinny jasno wspierać upowszechnienie miernika opartego na weryfikowalnych danych, który pozwoli realnie ustalić, jaka część środków wydatkowanych na inwestycję zasila krajową gospodarkę. Wspomnijmy też o tym, że państwo po prostu powinno dysponować narzędziami umożliwiającymi ocenę efektów własnej polityki zakupowej.
zwiększenie udziału polskich firm w inwestycjach publicznych wymaga świadomego wykorzystania możliwości, jakie zapewniają obowiązujące przepisy
– Zwiększenie udziału polskich firm w inwestycjach publicznych wymaga świadomego wykorzystania możliwości, jakie zapewniają obowiązujące przepisy. Odpowiednio skonstruowane kryteria zakupowe, połączone z pomiarem rzeczywistych przepływów finansowych, pozwolą ocenić, jakie korzyści dla gospodarki przynoszą poszczególne inwestycje. W ten sposób dyskusję o local content można oprzeć na konkretnych danych, zamiast na deklaracjach – zaznacza Krzysztof Traczyk, Dyrektor Generalny Biura Rzecznika MŚP.
Pismo Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, Agnieszki Majewskiej wpłynęło już do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Finansów i Gospodarki, Ministra Aktywów Państwowych oraz Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Mamy nadzieję, że proponowane rozwiązania zostaną wprowadzone w życie, a w efekcie posłużą zwiększeniu efektywności zamówień i szerszemu uczestnictwu polskich mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich firm w realizacji strategicznych, bezpiecznych inwestycji w telekomunikację.
Marek Nowak - dziennikarz specjalizujący się w branży telekomunikacyjnej i nowych technologiach, wieloletni redaktor naczelny ISPortal oraz KIKE#NEWS, współpracownik pism i portali internetowych, w tym miesięczników ICT Professional i Mobile Internet. Po godzinach tworzy opowiadania science-fiction, publikowane m.in. w Nowej Fantastyce, Epei, Młodym Techniku.