Spis treści
Wspieranie wdrażania sieci o dużej przepustowości, czyli gigabitowych, jest faktem w całej Unii Europejskiej. Akt w sprawie infrastruktury gigabitowej wszedł w życie i określa kompleksowe ramy tego, co każdy zrzeszony kraj powinien wdrożyć by sieci takie powstawały szybciej i bardziej ekonomicznie. Nie odczuliście tego? W rozmowie z Tomaszem Bukowskim przybliżamy przyczyny takiego stanu rzeczy.
Hurtowy.net: Oficjalne strony rządowe nie pozostawiają wątpliwości: akt w sprawie infrastruktury gigabitowej, czyli rozporządzenie GIA, wszedł w życie rok temu (12 listopada 2025 roku), przy czym niektóre nowe przepisy mają zastosowanie od lutego i maja 2026 roku. Czy to znaczy, że przepisy te obowiązują także w Polsce, zgadza się?
Tomasz Bukowski: Zgadza się, rozporządzenia stają się wiążące automatycznie w całej Unii Europejskiej z dniem ich wejścia w życie. W praktyce mogą one jednak wymagać zmian w ustawodawstwie krajowym, a także wdrożenia przez krajowe organy regulacyjne. Na tym etapie powstały problemy, które sprawiają, że jak dotąd praktycznie niewiele się zmieniło.
Hurtowy.net: Jestem pewien, że w Ministerstwie Cyfryzacji nie znajdzie się nikt, kto nie wspieranie wdrażania sieci o dużej przepustowości (VHCN). Operatorzy chcą je budować. Mówią o tym prezesi największych izb gospodarczych reprezentujących operatorów telekomunikacyjnych. Sam wielokrotnie reprezentowałeś Polską Izbę Komunikacji Elektronicznej. Kto w takim razie nie chce budować w Polsce sieci gigabitowych?
Tomasz Bukowski: Oczywiście, że oficjalnie chcą tego wszyscy! Problem zaczyna się, gdy trzeba przełożyć owo chcenie na konkretne działania, głównie w postaci uproszczenia procedur.
Hurtowy.net: W czym konkretnie tkwi problem?
Tomasz Bukowski: Walka rynku telekomunikacyjnego o uproszczenie procedur administracyjnych w zakresie budowy sieci telekomunikacyjnych trwa od lat i, tak jak wspomniałeś, osobiście jestem w nią zaangażowany. Przez ten czas udało się usprawnić przepisy planowania przestrzennego, budowlane, środowiskowe a nawet cywilnoprawne dotyczące relacji z operatorami infrastruktury technicznej czy właścicielami podłączanych budynków. Pozostał jednak w dalszym ciągu problem z zarządcami dróg publicznych i procedurami z ustawy o drogach publicznych.
Hurtowy.net: Do sedna: Na czym polega problem z zarządcami dróg publicznych i procedurami z ustawy o drogach publicznych?
Dla jednej inwestycji wymagane są aż trzy decyzje administracyjne: dla lokalizacji, dla umiejscowienia i dla robót w pasie drogowym
Tomasz Bukowski: Są archaiczne i całkowicie oderwane od podstawowych regulacji prawa budowlanego. Dla jednej inwestycji wymagane są aż trzy decyzje administracyjne: dla lokalizacji, dla umiejscowienia i dla robót w pasie drogowym. W dodatku przy wydawaniu tych decyzji zarządcy dróg mają możliwość przedłużania postępowań oraz ogromną dowolność w odmowie udzielenie zgody.
Hurtowy.net: Jak długo może przedłużać się takie postępowanie?
Tomasz Bukowski: Nawet do roku.
Hurtowy.net: Roku?! W biznesie to epoka. Zmienią się ceny materiałów i koszty pracy, konkurencja nie śpi, a z powodu opóźnień można stracić unijne dofinansowania!
Tomasz Bukowski: Zgadza się.
Hurtowy.net: I co z tym robicie?
Tomasz Bukowski: Środowisko telekomunikacyjne wielokrotnie próbowało przebić się ze swoimi postulatami i zdobyć tę twierdzę biurokracji. Ostatnio robiliśmy podejście z dwóch stron. Z jednej próbowaliśmy niejako podłączyć się pod trend deregulacyjny, co oficjalnie jest całkiem poważnie traktowane przez rząd. Z drugiej strony liczyliśmy, że wymusi to właśnie wspomniany wyżej Gigabit Infrastructure Act (GIA).
Hurtowy.net: GIA chyba dosłownie po to jest?
Tomasz Bukowski: Oczywiście. Celem tych przepisów literalnie jest: wzmocnienie oraz ujednolicenie praw i obowiązków mających zastosowanie w całej Unii, aby przyspieszyć rozwój VHCN oraz koordynację między sektorami. W moim przekonaniu oznacza to m.in., że procedury dostępu do pasów drogowych powinny zostać uproszczone i ujednolicone. Niezwłocznie powinien także powstać pojedynczy punkt informacyjny do celów pozyskiwania informacji i składania wniosków. GIA ma również wspierać realizację wspomnianych przez ciebie inwestycji telekomunikacyjnych w oparciu o finansowanie z KPO.
Hurtowy.net: Fajnie. Widziałem nawet, że Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało ostatnio projekt ustawy o nowelizacji ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, wdrażający GIA...
Tomasz Bukowski: Drugi projekt.
Hurtowy.net: Drugi. Jak go oceniasz?
Tomasz Bukowski: Mówiłem już na konferencjach, pisałem w opiniach i sygnalizuję, gdzie się da: ani pierwsza ani najnowsza wersja projektu absolutnie nie realizuje nakazanych w GIA celów ani nie rozpoczyna nawet deregulacji w zakresie dostępu do pasów drogowych.
Hurtowy.net: Rozumiem, ale... Nie jest mi przyjemnie stawiać się w roli adwokata diabła, niemniej, z perspektywy laika, widzę tam zapisy, które zmieniają pewne procedury. Wydaje mi się nawet, że w obecnej wersji zostały nawet uwzględnione niektóre postulaty PIKE. Mylę się?
Aktualny projekt ustawy uwzględnia część postulatów branży telekomunikacyjnej
Tomasz Bukowski: Zgodzę się, że mamy tu do czynienia z drobnymi usprawnieniami istniejących już procedur dostępu do pasów drogowych. Aktualny projekt ustawy rzeczywiście uwzględnia część postulatów branży telekomunikacyjnej. Znaczenie miało tu zarówno wspólne stanowisko izb gospodarczych, jak i rzetelne, merytoryczne przygotowane stanowiska. Zachowana została jednak konieczności uzyskiwania wszystkich trzech decyzji administracyjnych. O pojedynczym punkcie informacyjnym nawet nie wspomniano. Oznacza to, że podstawowe postulaty rynku telekomunikacyjnego oraz samego GIA nie zostały spełnione. Nie wprowadzono nawet uproszczeń proceduralnych dla układania kabli w istniejącej infrastrukturze technicznej (z wyjątkiem kanałów technologicznych) choć cały rynek zabiegał o tę zmianę. To, co dostaliśmy to kosmetyka. Poprawa tynku, na budynku, któremu potrzebny jest generalny remont. Poprawianie na pokaz, tak, aby wyglądało, że coś robimy, ale żeby w istocie nic nie poprawić.
Hurtowy.net: Masz teorię dotyczącą tego, skąd się bierze takie podejście?
Postulaty zarządców dróg oraz resortu infrastruktury są uwsteczniające i antyinwestycyjne
Tomasz Bukowski: O utrzymanie za wszelką ceną aktualnego stanu rzeczy, wbrew unijnemu rozporządzeniu, polskim przedsiębiorcom telekomunikacyjnym i rozsądkowi, walczą organy, które wydają obecnie decyzje w zakresie dostępu do pasów drogowych i kontrolują te inwestycje - zarządcy dróg oraz resort infrastruktury. I nie jest to teoria, ale wnioski płynące z zapoznania się ze stanowiskami do ustawy wdrażającej GIA. Wymienione instytucje negatywnie ustosunkowały się do jakichkolwiek uproszczeń inwestycyjnych w pasach drogowych. Traktują światłowody, a wręcz całą komunikację elektroniczną jako wyłączny biznes prywaciarzy z branży rozrywkowej a nie sektor strategiczny będący krwiobiegiem gospodarki cyfrowej. Ich postulaty są uwsteczniające i antyinwestycyjne. W którymś pojawiła się nawet idea podwyższenia opłat za dostęp do dróg wewnętrznych w cenach wyższych niż za dostęp do dróg publicznych.
Hurtowy.net: To oficjalne stanowiska i postulaty, ale pójdźmy głębiej - zastanawiałeś się może skąd to się bierze?
Tomasz Bukowski: Wskazałbym tu na stan świadomości urzędników. I to nie tylko na poziomie zarządów, dyrekcji czy ministerstw, ale nawet samorządowców. Przerażające jest też dla mnie to, że rok dyskutowania nie zmienił ich stanowiska nawet o przecinek. I to mimo oficjalnego, rządowego poparcia deregulacji i wdrożenia GIA czy mnóstwa rządowych dokumentów strategicznych i programowych w zakresie gospodarki cyfrowej.
Hurtowy.net: Mówisz o świadomości czego dokładnie?
Tomasz Bukowski: Tego, czym czym są telekomunikacja, komunikacja elektroniczna a nawet szerzej – cyfryzacja. Wszystkie wspomniane instytucje traktują inwestycje telekomunikacyjne w pasie drogowym jako prywatną i obcą ingerencję w ich resortowe lub samorządowe prawa do dróg publicznych oraz jako zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Swego rodzaju pasożyta. Nawet dla Ministerstwa Infrastruktury infrastruktura telekomunikacyjna jest ciałem obcym, przed którym trzeba się bronić rękami i nogami. Króluje podejście, że w pasie drogowym ma być tylko droga (rozumiana jako beton, żwir i asfalt), reszta to problem. Sieci telekomunikacyjne są traktowane jak zło i to zło niekonieczne.
Hurtowy.net: Czyli tak, jak było zawsze?
Tomasz Bukowski: Nie zawsze. To jakiś nowotwór myślowy, podejście stojące wręcz w sprzeczności z historią inwestycji telekomunikacyjnych. Interesuję się historią i wiem, że już od czasów telegrafu w XIX wieku, kable telekomunikacyjne towarzyszyły drogom publicznym. Nigdy nie były ciałem obcym, ale częścią systemu drogowego kraju. Co więcej, nowe technologie drogowe, takie jak inteligentny transport, zdalnie sterowane samochody, monitoring ruchu, inteligentna sygnalizacja czy radary wręcz wymagają drogowych sieci telekomunikacyjnych, które mogą być układane w kanałach technologicznych razem ze zwykłymi kablami sieci telekomunikacyjnych lub być częścią tych sieci.
Hurtowy.net: Czyli potrzebujemy chirurga?
Tomasz Bukowski: Przydałby się. Bez zrozumienia ogólnogospodarczej roli telekomunikacji i komunikacji elektronicznej, zarządcy dróg i samorządy zawsze będą bronić swoich praw do blokowania takich inwestycji. Co więcej; nie możemy się przez to przebić mimo publikowania, przez praktycznie wszystkie rządy Rzeczypospolitej Polskiej na przestrzeni ostatnich 20 lat, dokumentów strategicznych o rozwoju Polski w kontekście cyfryzacji kraju.
Hurtowy.net: Może należy bardziej zadbać o transfer idei z dokumentów strategicznych na poziom powiatowy? Może samorządy powinny otrzymać jasne wytyczne dotyczące sieci telekomunikacyjnych? Może powinny mieć szkolenia z tego jak wpływa to na ich rozwój i bezpieczeństwo?
Tomasz Bukowski: To dobry pomysł i też o tym mówię. Telekomunikacja jest szkieletem nowoczesnej gospodarki oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego. Traktowanie jej jako prywatnej inicjatywy służącej zapewnianiu rozrywki masom jest wręcz podcinaniem gospodarczych skrzydeł społecznościom lokalnym i obniżaniem bezpieczeństwa obywateli. Widzę jednak, że brakuje dziś woli politycznej, aby przełamać to resortowe podejście zarządców dróg czy urzędników lokalnych i potraktować sieci telekomunikacyjne jako stały element pasa drogowego. Brakuje też wizji całkowitej reformy procedur dostępu do pasa drogowego na miarę reformy z 2010 roku jaką była ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych.
Hurtowy.net: Sytuacji z pewnością nie ułatwia podział polityczny – ministerstwa cyfryzacji i infrastruktury przypadają aktualnie przedstawicielom różnych partii. Czy uważasz to za problem?
Tomasz Bukowski: Nie chcę komentować polityki. Prezentując stanowiska izb gospodarczych skupiamy się na przepisach dotyczących branży.
Hurtowy.net: Wróćmy więc jeszcze do projektu ustawy wdrażającej GIA. Stwierdziliśmy, że w niewielkim stopniu, ale coś jednak ma się zmienić. Usystematyzujmy te zmiany. Co jest według ciebie najważniejsze?
Najważniejszą zmianą jest obietnica ujednolicenia wniosków o zgodę na lokalizację infrastruktury w pasach drogowych oraz ujednolicenia wniosków na zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia robót
Tomasz Bukowski: Najważniejszą, moim zdaniem, zmianą jest obietnica ujednolicenia wniosków o zgodę na lokalizację infrastruktury w pasach drogowych z art. 39 ustawy o drogach publicznych oraz ujednolicenia wniosków na zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia robót. Zaznaczę jednak od razu, że wprowadzenie tych ujednoliceń zależy od wydania – w przyszłości – dwóch rozporządzeń ministra ds. transportu, a doświadczenie wskazuje, że to może trwać latami. Warto również podkreślić, że ujednolicenie wniosków nie gwarantuje ujednolicenia orzecznictwa organów w zakresie zgód, czy też ich zakresów.
Hurtowy.net: Czyli, jak to z obietnicami, przyszła i niepewna. Co jeszcze się zmieni?
Tomasz Bukowski: W projekcie ustawy przesądza się, że zakaz umieszczania nadziemnych liniowych urządzeń telekomunikacyjnych wzdłuż pasów drogowych w odległości mniejszej niż 5 m od granicy pasa, nie dotyczy podwieszania kabli telekomunikacyjnych na już istniejących słupach. Jest to właściwie akceptacja obecnego stanu faktycznego, niemniej należy się odnieść pozytywnie do tej propozycji. Projekt ustawy poprawia także niezgodność ustawy o drogach publicznych z GIA w zakresie odmowy zgody na lokalizację infrastruktury telekomunikacyjnej. Obecnie zarządca musi odmówić, jeśli ma wolne zasoby w kanale technologicznym, a przedsiębiorca chciał ułożyć kable w kanalizacji kablowej innego operatora lub powiesić na słupach wzdłuż drogi. Regulacja ta ma być usunięta. Przesłanki ewentualnej odmowy będą zgodne z GIA. Interesującym pomysłem ministerstw jest wreszcie nowa procedura zgody na lokalizowanie masztów i wież telekomunikacyjnych w pobliżu pasów drogowych. Taka regulacja jest oczywiście potrzebna, ale budzi zastrzeżenia dotyczące formy, w jakiej to zrobiono. Zamiast ustawowej automatycznej zgody na budowę tych obiektów telekomunikacyjnych w pobliżu pasa drogowego lub wprowadzenia odpowiedniego wymogu w pozwoleniu na budowę, oba resorty dodały nową (kolejną) procedurę uzyskania zgody na tę inwestycję.
Hurtowy.net: Czyli pod rozwiniętymi sztandarami deregulacji otrzymamy kolejną piękną regulację. Zastanawiam się czy jednym pytań podczas rozmów kwalifikacyjnych jest pytanie o miłość do procedur...
Tomasz Bukowski: Pracowałem w administracji i potrafię zrozumieć, że czasami są potrzebne, ale trzeba zachować zdrowy rozsądek.
Hurtowy.net: Masz może jeszcze jakieś dobre wiadomości dla naszych czytelników na koniec rozmowy?
Tomasz Bukowski: Nadal jestem przekonany, że konsekwencja w działaniu ma sens. Podczas Konferencji PIKE słyszałem jak Minister Cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, zapowiedział, że omówi trudności ze wdrożeniem rozporządzenia GIA z Ministrem Infrastruktury i zapowiedział dalsze negocjacje w celu wypracowania korzystnych dla branży telekomunikacyjnej rozwiązań.
Hurtowy.net: To ciekawe, bo gdy pytałem go o to na Europejskim Forum Idei, zbył mnie i stwierdził, że nie ma wiedzy o takim problemie. Mówił tam jednak głównie o swoich sukcesach, podczas tysiąca dni cyfryzacji. To już jednak temat na inną rozmowę.
___
Tomasz Bukowski - ekspert ds. regulacji rynku telekomunikacyjnego, absolwent wydziału prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, współpracownik Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej i Kancelarii Prawnej Media, mediator sporów telekomunikacyjnych. W praktyce zawodowej zajmuje się głównie przepisami telekomunikacyjnymi, w tym Prawem telekomunikacyjnym, ustawą o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, ustawą o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej i ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, a także współpracą z organami państwowymi odpowiedzialnymi za regulację rynku telekomunikacyjnego oraz za proces legislacyjny. Wcześniej pracował m.in. w Departamencie Telekomunikacji Ministerstwa Infrastruktury (obecnie Cyfryzacji), gdzie zajmował się legislacją, rządowymi programami strategicznymi ds. telekomunikacji oraz współpracą z Komisją Europejską.